7 เทคนิคดูแลการขับถ่ายผู้ป่วยติดเตียงให้สะอาด ปลอดภัย

7 เทคนิคดูแลการขับถ่ายผู้ป่วยติดเตียงให้สะอาด ปลอดภัย

การดูแลผู้ป่วยติดเตียงนั้น เรื่องการขับถ่ายถือเป็นหนึ่งในประเด็นสำคัญที่ต้องให้ความใส่ใจเป็นพิเศษ เพราะหากละเลย อาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพอื่นๆ ตามมา เช่น ท้องผูก ท้องเสีย แผลกดทับ หรือติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ การทำความสะอาดผิวหนังที่ไม่สะอาดพอ ส่งผลให้ผิวหนังบริเวณดังกล่าวได้รับการระคายเคืองก่อให้เกิดความต้านทานของผิวหนังลดลง เนื้อเยื่อเกิดผื่น ฉีกขาด ติดเชื้อและเป็นแผลกดทับได้ในที่สุด บทความนี้ ขอนำเสนอ 7 เทคนิคการดูแลการขับถ่ายผู้ป่วยติดเตียง เพื่อช่วยให้ผู้ดูแลสามารถดูแลผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพ ป้องกันปัญหาสุขภาพ และสร้างสุขอนามัยที่ดี

7 เทคนิคดูแลการขับถ่ายผู้ป่วยติดเตียงให้สะอาด ปลอดภัย

1. กำหนดเวลาขับถ่าย

การฝึกให้ผู้ป่วยขับถ่ายเป็นเวลา จะช่วยกระตุ้นระบบย่อยอาหารและสร้างนิสัยการขับถ่ายที่ดีควรพยายามให้ผู้ป่วยถ่ายอุจจาระในเวลาเดียวกันทุกวัน เช่น เช้าหลังอาหาร หรือเย็นก่อนนอน จะช่วยกระตุ้นระบบขับถ่ายให้ทำงานเป็นปกติ

2. ปรับท่าทางที่เหมาะสม

สำหรับการถ่ายอุจจาระ ควรปรับเตียงให้ผู้ป่วยอยู่ในท่านั่ง หรือใช้เก้าอี้ส้วมสำหรับผู้ป่วยติดเตียง ท่าทางควรคล้ายนั่งบนเก้าอี้ปกติ งอเข่า 90 องศา วางเท้าราบกับพื้น ห้ามปล่อยให้ขาห้อยลง อาจจะต้องวางหมอนรองหลังและใต้เข่า เพื่อช่วยให้ลำไส้ตรงผ่อนคลาย ถ่ายอุจจาระได้ง่ายขึ้น

3. กระตุ้นการขับถ่าย

  • การรับประทานอาหารที่มีกากใยสูง: ผัก ผลไม้ ธัญพืช
  • ดื่มน้ำให้เพียงพอ: อย่างน้อยวันละ 2 ลิตร
  • การนวดท้อง: นวดวนเบาๆ บริเวณท้องตามเข็มนาฬิกา เพื่อกระตุ้นการบีบตัวของลำไส้
  • การใช้ยาช่วย: ยาระบาย ยาเหน็บทวาร

4. การทำความสะอาดหลังการขับถ่ายในผู้ป่วยติดเตียง

  • ควรล้างมือให้สะอาดก่อนทำความสะอาดทวาร
  • กรณีผู้ป่วยติดเตียงถ่ายบนเตียง ควรล้างทวารโดยการใช้หม้อนอน (Bed pan) หรือแผ่นรองซับรองขณะทำความสะอาดถ่ายอุจจาระ-ปัสสาวะบนเตียง
  • ล้างชำระด้วยน้ำและสบู่ (ใส่ถุงมือยาง) ใช้สำลีทำความสะอาดชุบน้ำสบู่
  • เช็ดทำความสะอาดให้ทั่วบริเวณทวาร นำสำลีที่ใช้แล้วทิ้งใส่ถุงขยะ
  • ล้างออกด้วยน้ำสะอาดแล้วซับด้วยผ้าแห้งอีกครั้ง
  • ผู้ดูแลควรล้างมือให้สะอาดหลังทำความสะอาดทวาร
  • ควรเลือกใช้ผ้าอ้อมผู้ใหญ่หรือใช้แผ่นรองซับเสริมสำหรับปูเตียงในผู้ป่วยติดเตียง ปรับระดับการใส่ผ้าอ้อมให้กระชับ เพื่อความสบายตัว ไม่รั่วซึม
  • เช็ดทำความสะอาดที่นอน หรือนำผ้าปูที่นอนไปซักล้างให้สะอาด หากเป็นไปได้ควรเลือกผ้าคลุมที่นอนที่สามารถกันน้ำเปื้อนซึม เพื่อป้องกันการเกิดความอับชื้น หรือการสะสมของเชื้อโรคและแบคทีเรียที่ที่นอน

5. เลือกใช้ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ที่เหมาะสม

  • เลือกขนาดผ้าอ้อมให้พอดีกับผู้ป่วย
  • เปลี่ยนผ้าอ้อมให้ผู้ป่วยเป็นประจำ ทุก 2-3 ชั่วโมง หรือเมื่อเปียกชื้น
  • ทาครีมกันแผลเปื่อย เพื่อป้องกันการเกิดผื่นผ้าอ้อม

หมายเหตุ ข้อควรระวังในการใช้ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ ที่สำคัญควรหมั่นเปลี่ยนผ้าอ้อมทุก 4 ชั่วโมง หรือทุกครั้งที่ขับถ่าย ทำความสะอาดผิวหนังพร้อมซับผิวให้แห้ง เพื่อป้องกันการเกิดแผลบริเวณผิวหนัง และไม่โรยแป้งเพื่อป้องกันการสะสมเชื้อโรคในบริเวณที่อับชื้นและจุดซ่อนเร้น หากมีผื่นหรือแผล ควรปรึกษาแพทย์เพื่อให้การรักษาที่ถูกต้องเหมาะสมต่อไป เพื่อสุขอนามัยและสุขภาพจิตใจที่ดี

6. สังเกตอาการผิดปกติ

  • สังเกตลักษณะของอุจจาระ สี ปริมาณ กลิ่น
  • สังเกตอาการท้องผูก ท้องเสีย ปวดท้อง
  • กรณีผู้ป่วยมีปัญหาการขับถ่าย ท้องผูกเรื้อรัง ท้องเสีย

7. บันทึกการขับถ่าย

จดบันทึกเวลา สี กลิ่น ลักษณะของอุจจาระ และปัสสาวะ เพื่อติดตามประเมินผล และแจ้งให้แพทย์ทราบ

การดูแลการขับถ่ายผู้ป่วยติดเตียงเป็นเรื่องที่สำคัญมาก ผู้ดูแลควรใส่ใจและดูแลเรื่องการขับถ่ายของผู้ป่วยเป็นพิเศษ เพื่อป้องกันปัญหาสุขภาพที่อาจเกิดขึ้นได้ นอกจาก 7 เทคนิคการดูแลการขับถ่ายผู้ป่วยติดเตียงที่ให้ไปข้างต้น ผู้เขียนขอนำบทสัมภาษณ์ของผู้ดูแล ซึ่งบุตรสาวของผู้ป่วยเพื่อเป็นกรณีศึกษาให้กับทุกคน เธออายุ 50 ปี ดูแลคุณแม่อายุ70ปีที่เป็นผู้ป่วยติดเตียง ขณะที่ดูแลคุณแม่นั้นเธอดูแลด้วยความรัก ความเอาใจใส่ เธอได้เล่าการดูแลคุณแม่อย่างเป็นธรรมชาติและมีความสุขกับการดูแลบุคคลอันเป็นที่รัก ว่า

“ตั้งแต่แม่นอนติดเตียงมาไม่มีแผลกดทับเลยหมอ มีบ้างก็รอยแดงๆนวดผิวหนังแล้วหาอะไรนุ่มๆมารองก็หายไป ฉันคิดว่าเพราะฉันอาบน้ำแม่ทุกวัน สักตอนบ่ายๆ ให้อาหารแล้วสักพักก็อุ้มแกออกมาอาบน้ำเอาผ้ายางรองอาบน้ำอุ่นๆฟอกสบู่ให้ทั้งตัวเลยแล้วราดน้ำจนเอี่ยม เช็ดตัวให้แห้งเอาโลชั่นทาให้ผิวชุ่ม เปลี่ยนเสื้อผ้าเปลี่ยนผ้าปูทุกวัน แพมเพิสที่ใส่คอยเปิดดูทุกสองชั่วโมงพอแฉะก็เปลี่ยน”

“พอรู้ว่าแม่ฉี่นะ ก็จะเอาผ้าชุบน้ำจนโชก เช็ดจนคิดว่าก้นที่เปียกเปื้อนรอยฉี่หมดน่ะแหละจึงค่อยซับให้แห้ง แม่เป็นผู้หญิงดูแลยากหน่อย ถ้าผู้ชายก็จะสบายกว่านี้ ฉี่นี่สำคัญนะหมอ มันจะกัดให้ผิวแดงเลยถ้าไม่เช็ดให้ดีนะก็จะเกิดกลิ่น เกิดรอยแดงๆแล้วก็เป็นแผลได้”

จากบทสัมภาษณ์ของผู้ดูแล จะเห็นได้ว่า การดูแลเรื่องการอาบน้ำ การทำความสะอาดหลังขับถ่ายของผู้ป่วยติดเตียงเป็นเรื่องที่สำคัญมาก และป้องกันการเกิดแผลกดทับได้อย่างดี

กล่าวโดยสรุปการทำความสะอาดผู้ป่วยติดเตียงหลังจากการขับถ่ายอุจจาระ-ปัสสาวะควรทำทันที ควรทาวาสลีนบริเวณที่อาจสัมผัสปัสสาวะ-อุจจาระด้วย เพื่อป้องกันการระคายเคือง เป็นการลดปัจจัยเสี่ยงที่มีผลต่อการเกิดแผลกดทับ ในการดูแลผิวหนัง ต้องลดการเกิดภาวะเปียกชื้นที่ผิวหนังด้วย เพราะความชื้นทำให้ผิวหนังเกิดการเปื่อยยุ่ย ถลอก และไม่ควรให้ผิวแห้งจนเกินไป เพราะผิวที่แห้งกร้านจะเกิดการแตกและความแข็งแรงลดลงทำให้เกิดแผลกดทับได้ง่ายขึ้น